Cách đây 38 năm, trong cuộc chiến đấu bảo vệ chủ quyền tại các bãi đá Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao, lực lượng của ta chủ yếu là cán bộ, chiến sĩ hải quân trên các tàu vận tải cùng lực lượng công binh xây dựng đảo. Trong điều kiện phương tiện, vũ khí còn hạn chế, nhiều chiến sĩ chỉ có cuốc, xẻng, xà beng và súng bộ binh, song tất cả đã kiên cường bám trụ, mưu trí xử lý tình huống và kiềm chế tối đa để bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.

Tuy nhiên, đối phương đã bất ngờ sử dụng lực lượng quân sự tấn công, bắn cháy và bắn chìm ba tàu vận tải của ta, đồng thời chiếm giữ một số bãi đá ngầm. Trong cuộc chiến đấu không cân sức ấy, 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam đã anh dũng hy sinh giữa biển khơi, để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử bảo vệ chủ quyền biển đảo của dân tộc.

Vòng hoa tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ hy sinh trong cuộc chiến bảo vệ chủ quyền tự Gạc Ma ngày 14/3/1988

Theo diễn biến sự kiện, khoảng 16 giờ ngày 13/3/1988, các tàu HQ 604 và HQ 505 cơ động đến vị trí quy định tại hai bãi đá Cô Lin và Gạc Ma, thả neo an toàn. Sáng sớm ngày 14/3, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn Công binh 83 (nay là Lữ đoàn Công binh 83) trên tàu HQ 604 triển khai chuyển vật tư lên bãi đá Gạc Ma để xây dựng công trình bảo vệ đảo. Ngay sau đó, ba tàu chiến Trung Quốc tiến đến uy hiếp, quay pháo về phía tàu HQ 604 và dùng loa yêu cầu lực lượng của ta rời khỏi khu vực.

Khoảng 6 giờ cùng ngày, đối phương cho ba xuồng nhôm chở khoảng 40 lính cùng vũ khí, trang bị đổ bộ lên bãi đá Gạc Ma. Thiếu úy Trần Văn Phương – Phó Chỉ huy đảo Gạc Ma, thuộc Lữ đoàn 146, Vùng 4 Hải quân – đã chỉ huy cán bộ, chiến sĩ kiên quyết đấu tranh bảo vệ cờ Tổ quốc và chủ quyền đảo. Trong cuộc giằng co quyết liệt, anh đã anh dũng hy sinh.

Ngay sau đó, chiến sĩ công binh Nguyễn Văn Lanh lao lên giữ cờ cùng đồng đội tạo thành vòng tròn bảo vệ lá cờ Tổ quốc. Dù bị đâm lê vào vai và ngã xuống, anh vẫn ôm chặt cột cờ để lá cờ tiếp tục tung bay trên bãi đá.

Không uy hiếp được lực lượng của ta rút khỏi bãi đá, đối phương nã pháo bắn thẳng vào tàu HQ 604 và lực lượng đang làm nhiệm vụ xây dựng đảo. Con tàu bị hư hỏng nặng, không thể nhổ neo ủi bãi. Trước làn đạn pháo dồn dập, Thuyền trưởng Vũ Phi Trừ vẫn bình tĩnh chỉ huy bộ đội vừa chiến đấu tự vệ vừa cứu chữa tàu và cấp cứu thương binh. Tàu HQ 604 sau đó bị cháy và chìm xuống biển. Thuyền trưởng Vũ Phi Trừ cùng nhiều cán bộ, chiến sĩ trên tàu đã anh dũng hy sinh.

Cán bộ, chiến sĩ Vùng 4 Hải quân dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ tại Khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma.

Ở khu vực bãi đá Cô Lin, tàu HQ 505 do Thiếu tá Thuyền trưởng Vũ Huy Lễ và Thuyền phó Chính trị Thượng úy Võ Tá Du chỉ huy đã đưa bộ đội lên cắm hai lá cờ Tổ quốc. Khi phát hiện tàu HQ 604 bị tấn công, Thiếu tá Lễ lập tức cho tàu nhổ neo. Hai tàu chiến đối phương bắn phá dữ dội vào tàu HQ 505. Trước tình thế nguy cấp, ông ra lệnh hướng mũi tàu lao thẳng lên bãi đá Cô Lin với tốc độ cao. Con tàu sau đó trở thành cột mốc sống khẳng định chủ quyền của Việt Nam tại khu vực này.

Cùng thời điểm đó, tàu HQ 605 sau khi hoàn thành nhiệm vụ tại đảo Đá Đông được lệnh cơ động đến đảo Len Đao để chốt giữ. Sáng sớm 14/3, cán bộ, chiến sĩ trên tàu đã hạ xuồng cắm hai lá cờ Tổ quốc tại đảo. Tuy nhiên, khoảng sau 8 giờ sáng, tàu hộ vệ tên lửa của đối phương từ hướng Gạc Ma tiến đến và nã pháo trực tiếp vào ca-bin tàu HQ 605 cùng nhiều vị trí khác trên thân tàu. Khi tàu bốc cháy dữ dội, các chiến sĩ nỗ lực dập lửa nhưng không thể cứu được con tàu. Thuyền trưởng buộc phải lệnh cho toàn bộ cán bộ, chiến sĩ rời tàu, bơi vào đảo Len Đao để cứu chữa thương binh và tiếp tục bảo vệ đảo.

Cuộc chiến đấu rạng sáng ngày 14/3/1988 tại cụm đảo Gạc Ma – Cô Lin – Len Đao đã trở thành một dấu mốc bi tráng trong lịch sử dân tộc. Sự hy sinh của 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam là minh chứng cho tinh thần quả cảm và ý chí bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Cán bộ, đoàn viên tham quan Khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma.

Hình ảnh Anh hùng liệt sĩ Thiếu úy Trần Văn Phương trước lúc hy sinh đã quấn lá cờ Tổ quốc quanh thân mình và động viên đồng đội “Không được lùi bước, phải để cho máu mình tô thắm lá cờ Tổ quốc và truyền thống vinh quang của Quân chủng” vẫn luôn là nguồn động viên, tiếp thêm sức mạnh cho các thế hệ hôm nay.

Tiếp nối truyền thống ấy, cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam ngày nay dù làm nhiệm vụ trên đất liền hay nơi đảo xa, trên các con tàu trực, đài, trạm giữa biển khơi vẫn không ngừng rèn luyện, nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng để bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo và thềm lục địa của Tổ quốc.

Hoàng Sa và Trường Sa luôn là phần máu thịt thiêng liêng không thể tách rời của Tổ quốc Việt Nam. Mỗi rạn san hô, mỗi hạt cát nơi đây đều thấm đẫm mồ hôi, xương máu của bao thế hệ người Việt.

Khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma ghi dấu sự kiện ngày 14/3/1988, nơi 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam đã anh dũng hy sinh để bảo vệ chủ quyền biển đảo.

Những năm qua, mỗi khi tàu công tác ra thăm các đảo thuộc quần đảo Trường Sa, đi qua vùng biển Gạc Ma, các đoàn đều tổ chức lễ tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh. Trước không gian biển trời rộng lớn, những người tham gia đều cảm nhận sâu sắc sự hy sinh thầm lặng của các chiến sĩ đã nằm lại giữa đại dương.

Tổ quốc nơi đầu sóng luôn có các anh. Quân và dân cả nước vẫn luôn hướng về Trường Sa, chung tay xây dựng quần đảo hôm nay ngày càng vững mạnh về quốc phòng, tốt đẹp về đời sống và bền chặt về tình đoàn kết quân dân.