Ngày 1/7/2025 đánh dấu bước chuyển lớn trong tổ chức bộ máy của tỉnh Thái Nguyên sau khi hợp nhất hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn (cũ); đồng thời, triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tỉnh có tổng diện tích tự nhiên là 8.375,21km2, quy mô dân số 1.799.489 người. Toàn tỉnh có 92 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 15 phường, 77 xã.

Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường chủ trì Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp

Tối ưu năng lực điều hành

Trước sắp xếp, 2 tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn có tổng cộng 280 đơn vị hành chính cấp xã. Sau sắp xếp còn 92 đơn vị (giảm 188 đơn vị, tương đương giảm hơn 67%). Về tổ chức bộ máy, ở cấp tỉnh, số cơ quan chuyên môn giảm từ 26 xuống còn 13; số phòng chuyên môn giảm từ 213 xuống còn 89. Hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập cũng được tỉnh tổ chức lại theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Đến tháng 5/2026, toàn tỉnh còn 144 đơn vị sự nghiệp cấp tỉnh, giảm 31 đơn vị so với trước đó.

Sau 1 năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Thái Nguyên đã đạt nhiều kết quả tích cực. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo từ cấp tỉnh đến cơ sở duy trì thông suốt. Việc phân cấp, phân quyền được thực hiện đồng bộ, rõ ràng, góp phần nâng cao tính chủ động của địa phương, cơ sở. Công tác cải cách hành chính, chuyển đổi số được đẩy mạnh. Hạ tầng công nghệ thông tin được đầu tư đồng bộ, kết nối liên thông từ tỉnh đến cơ sở. Các nền tảng số vận hành ổn định, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính.

Đặc biệt, năng lực điều hành phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh được nâng lên rõ rệt. Điều này thể hiện qua sự phục hồi và tăng trưởng tích cực trên hầu hết các lĩnh vực. Trong đó, công nghiệp tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng chủ lực của nền kinh tế. Năm 2025, giá trị sản xuất công nghiệp đạt trên 1.058 nghìn tỷ đồng. Quý I/2026, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 17,13%, góp phần tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng cả năm.

Xuất khẩu là điểm sáng khi tỉnh duy trì vị thế trong nhóm 5 địa phương dẫn đầu cả nước. Kim ngạch xuất khẩu năm 2025 đạt gần 30 tỷ USD. Riêng quý I/2026 đạt trên 9,1 tỷ USD, tăng 14,8% so với cùng kỳ năm trước. Trong 4 tháng đầu năm 2026, Thái Nguyên thu hút trên 6,06 tỷ USD vốn FDI mới. Kết quả này giúp tỉnh trở thành địa phương đứng đầu cả nước về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Đáng chú ý, chỉ trong ít tháng đầu năm 2026, tỉnh Thái Nguyên đã chủ động, phối hợp ký kết các biên bản ghi nhớ hợp tác phát triển với các tỉnh: Cao Bằng, Lạng Sơn; Bắc Ninh, Phú Thọ; Tuyên Quang, qua đó từng bước thiết lập mạng lưới liên kết phát triển đa chiều, không chỉ trên phương diện kinh tế mà còn trên các lĩnh vực văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh.

Những thỏa thuận hợp tác này có ý nghĩa quan trọng trong việc cụ thể hóa chủ trương liên kết vùng của Trung ương, đồng thời tạo nền tảng để phát huy hiệu quả không gian phát triển mới, hình thành các cực tăng trưởng liên kết, góp phần thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững trong toàn khu vực.

Bí thư Tỉnh ủy Trịnh Xuân Trường kiểm tra công tác quản lý, bảo vệ rừng

tại Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Nam Xuân Lạc

Ủy viên Trung ương Đảng- Bí thư Tỉnh ủy Trịnh Xuân Trường nhìn nhận: “Việc hợp nhất không đơn thuần là điều chỉnh địa giới hành chính, mà là quá trình tái cấu trúc không gian phát triển theo hướng tích hợp, liên kết và bổ trợ lẫn nhau giữa các vùng. Với quy mô diện tích trên 8.300km2, dân số gần 1,8 triệu người, tỉnh Thái Nguyên mới hội tụ đầy đủ các điều kiện để hình thành một cực tăng trưởng mới, có khả năng lan tỏa mạnh mẽ trong vùng Trung du, miền núi phía Bắc và kết nối chặt chẽ với Vùng Thủ đô.

Đây là sự kế thừa kinh nghiệm lịch sử (mô hình tỉnh Bắc Thái trước đây), đồng thời là bước phát triển sáng tạo trong bối cảnh mới, đặt ra yêu cầu cao về năng lực điều hành, quản trị phát triển và tổ chức không gian kinh tế - xã hội.

Một trong những yếu tố có ý nghĩa quyết định là sự đồng thuận rất cao của Nhân dân và hệ thống chính trị. Kết quả lấy ý kiến cử tri tại hai tỉnh đạt tỷ lệ đồng thuận trên 99%; 100% đại biểu HĐND các cấp tại Thái Nguyên biểu quyết tán thành chủ trương hợp nhất. Điều này khẳng định chủ trương của Đảng hợp lòng dân, tạo nền tảng chính trị - xã hội vững chắc để triển khai thành công mô hình mới.”

UBND tỉnh Thái Nguyên và UBND tỉnh Cao Bằng thống nhất về Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường bộ cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng.

Cuộc chuyển mình mang tính lịch sử

Các báo cáo sau một năm sáp nhập Bắc Kạn- Thái Nguyên đều có chung nhận định: Việc hợp nhất hai tỉnh đã tạo ra không gian phát triển mới mang tính tích hợp cao. Trong đó, khu vực phía Nam (Thái Nguyên trước đây) tiếp tục phát huy vai trò trung tâm công nghiệp, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, hạ tầng và dịch vụ; khu vực phía Bắc (Bắc Kạn trước đây) phát huy lợi thế về tài nguyên rừng, khoáng sản, du lịch sinh thái, văn hóa bản địa.

Sự kết nối này không chỉ mở rộng quy mô mà còn tạo ra cấu trúc kinh tế đa dạng, hình thành các chuỗi giá trị liên kết từ sản xuất - chế biến - tiêu thụ, nâng cao giá trị gia tăng và tính bền vững.

Không gian phát triển mới của tỉnh tiếp tục được mở rộng theo hướng liên kết vùng ngày càng chặt chẽ, thực chất và hiệu quả hơn. Trọng tâm là tăng cường kết nối với Hà Nội và các địa phương trong vùng Thủ đô, đồng thời hình thành các hành lang kinh tế động lực theo trục hướng Bắc, gắn với các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc.

Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Vương Quốc Tuấn và các đại biểu chứng kiến Lễ ký biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Ban Quản lý các KCN tỉnh Thái Nguyên và Tập đoàn Zhong Yi Feng.

Ủy viên Trung ương Đảng- Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Vương Quốc Tuấn cho rằng: Một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã minh chứng cho một cuộc chuyển mình mang tính lịch sử. Một bộ máy không chỉ cần tinh gọn về tổ chức, mà quan trọng hơn phải thực sự linh hoạt trong quản trị, quyết liệt trong hành động và hiệu quả trong phục vụ nhân dân.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên: Sự tinh gọn của bộ máy cũng tạo ra “xung lực” mới cho phát triển kinh tế - xã hội. Năm 2025, thu ngân sách nhà nước của tỉnh đạt trên 29.000 tỷ đồng. Bước sang quý I/2026, GRDP tăng trưởng ấn tượng 8,55%, tăng 18 bậc so với cuối năm 2025.

Đặc biệt, cơ chế “luồng xanh” với cam kết rút ngắn ít nhất 60% thời gian giải quyết thủ tục đã giúp Thái Nguyên bứt phá trở thành địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút FDI trong 4 tháng đầu năm 2026 với tổng vốn đầu tư đạt 6,06 tỷ USD.

Lễ khởi công đồng loạt 10 dự án với tổng vốn hơn 8.200 tỷ đồng vào tháng 4/2026; cùng việc chuẩn bị khởi công 2 dự án giao thông quan trọng gồm mở rộng cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên và cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng trong thời gian tới đây sẽ tiếp tục mở ra diện mạo mới cho Thái Nguyên - hiện đại hơn, văn minh hơn và có tính liên kết vùng mạnh mẽ hơn.

Những kết quả đó không chỉ khẳng định tính đúng đắn của việc sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, mà còn tạo nền tảng vững chắc để Thái Nguyên tiếp tục khẳng định vị thế là trung tâm công nghiệp, cực tăng trưởng quan trọng của khu vực phía Bắc.

“Nhìn về chặng đường phía trước, mục tiêu của Thái Nguyên không chỉ dừng ở mức tăng trưởng hai con số, mà cao hơn là hướng tới sự phát triển hài hòa, bao trùm và bền vững; nơi mỗi người dân thực sự được thụ hưởng thành quả phát triển, dù ở đô thị, nông thôn hay miền núi.”- Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên khẳng khái.

Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên chủ trì Hội nghị Thường trực Tỉnh ủy làm việc với các xã: Na Rì, Côn Minh, Xuân Dương, Cường Lợi và Văn Lang.

Còn theo Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường: Một năm là khoảng thời gian chưa dài, nhưng đã đủ để khẳng định tính đúng đắn và hiệu quả bước đầu của chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Đây chính là nền tảng để Thái Nguyên bứt phá mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tới, khai thác hiệu quả không gian phát triển mới, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, vươn lên trở thành địa phương phát triển nhanh, bền vững, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển chung của đất nước.

Tuy nhiên, tỉnh cũng thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn, thách thức: sự chênh lệch về trình độ phát triển giữa các vùng; hạ tầng chưa đồng bộ; áp lực trong sắp xếp, bố trí cán bộ; yêu cầu bảo tồn bản sắc văn hóa trong quá trình hội nhập; khoảng cách tiếp cận dịch vụ công giữa các khu vực còn tồn tại. Những vấn đề này đòi hỏi sự quyết tâm cao, cách làm sáng tạo và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị.

“Trong thời gian tới, tỉnh Thái Nguyên xác định rõ mục tiêu xây dựng trở thành trung tâm của vùng trung du, miền núi phía Bắc và cực tăng trưởng quan trọng Bắc Thủ đô Hà Nội. Trọng tâm là phát triển công nghiệp hiện đại, công nghệ cao; phát triển nông nghiệp sinh thái, bền vững; đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng; đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng chính quyền số trên nền tảng mô hình 2 cấp; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; giữ vững quốc phòng, an ninh…- Người đứng đầu tỉnh Thái Nguyên nói.