Niềm vinh dự thiêng liêng và trách nhiệm trước lịch sử

Năm mươi năm trước, sáng ngày 02 tháng 07 năm 1976, tại kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa VI đã quyết nghị để Thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đó là một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử phát triển của Thành phố, đồng thời là sự thể hiện tình cảm, lòng biết ơn sâu sắc của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu.

Trong diễn văn tại lễ kỷ niệm, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang không chỉ nhắc lại dấu mốc lịch sử ấy bằng niềm xúc động và tự hào. Quan trọng hơn, ông đặt tên gọi Thành phố Hồ Chí Minh trong mối quan hệ giữa quá khứ, hiện tại và tương lai. Với Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thành phố, niềm vinh dự mang tên Bác không chỉ là niềm tự hào, mà còn là trách nhiệm trước Đảng, trước Nhân dân và trước lịch sử.

Đó là trách nhiệm giữ gìn, tiếp nối và phát huy truyền thống anh hùng của Sài Gòn - Gia Định - Thành phố Hồ Chí Minh; không ngừng đổi mới, sáng tạo, nỗ lực vươn lên để xứng đáng là đầu tàu kinh tế, trung tâm lớn về nhiều lĩnh vực của cả nước.

Cách đặt vấn đề này cho thấy lễ kỷ niệm không chỉ là dịp tri ân lịch sử. Đó còn là thời điểm để Thành phố tự soi lại mình, nhận diện rõ hơn vai trò, vị trí và bổn phận trong giai đoạn phát triển mới. Một Thành phố mang tên Bác không thể chỉ tự hào bằng ký ức, bằng biểu tượng hay bằng danh xưng cao quý. Niềm vinh dự ấy phải được chứng minh bằng kết quả cụ thể, bằng chất lượng phát triển và bằng đời sống ngày càng tốt hơn của người dân.

Danh hiệu cao quý phải được chứng minh bằng kết quả cụ thể

Một trong những điểm có sức nặng trong diễn văn của Bí thư Thành ủy là nhận định: “Danh hiệu “Thành phố Hồ Chí Minh” không chỉ là phần thưởng của quá khứ, mà còn là lời nhắc nhở đối với hiện tại và cam kết với tương lai.”

Đây có thể xem là trục tư tưởng trung tâm của bài diễn văn. Nếu phần thưởng thuộc về lịch sử, thì lời nhắc nhở thuộc về hiện tại, còn cam kết thuộc về tương lai. Thành phố không chỉ mang tên Bác, mà phải làm cho tên gọi ấy ngày càng tỏa sáng bằng những thành tựu mới, giá trị mới, đóng góp mới cho đất nước.

Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là nhắc lại TP.HCM đã đi qua một chặng đường vẻ vang, mà là phải trả lời câu hỏi: Thành phố sẽ tiếp tục làm gì để xứng đáng với niềm tin yêu ấy?

Câu trả lời, theo tinh thần diễn văn, không nằm ở những lời hô hào chung chung. Niềm vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh phải được thể hiện bằng kết quả cụ thể trong phát triển kinh tế - xã hội, trong xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, trong nâng cao chất lượng quản trị đô thị, trong chăm lo đời sống Nhân dân và trong những đóng góp ngày càng thiết thực đối với sự phát triển chung của đất nước.

Đó là cách nhìn rất thực chất. Một Thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình không thể chỉ được đo bằng quy mô đô thị, công trình hạ tầng, khu đô thị mới hay tốc độ tăng trưởng. Thành phố ấy còn phải được nhìn từ hiệu quả phục vụ người dân, chất lượng môi trường sống, khả năng tiếp cận dịch vụ, cơ hội sinh kế, niềm tin của doanh nghiệp và sự quan tâm đối với những nhóm dễ bị tổn thương trong xã hội.

Văn minh, hiện đại, nghĩa tình phải đi vào đời sống

Trong diễn văn, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang nhấn mạnh Thành phố xác định tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, năng động, sáng tạo và nghĩa tình; huy động, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực; xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, công khai, minh bạch, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, dám hành động vì lợi ích chung; tạo môi trường thuận lợi để người dân có cuộc sống tốt hơn, doanh nghiệp có điều kiện phát triển mạnh mẽ hơn.

Đây là một đoạn có ý nghĩa rất quan trọng. Bởi “văn minh, hiện đại, nghĩa tình” sẽ chỉ thật sự có giá trị khi đi vào đời sống hằng ngày của người dân.

Văn minh không chỉ là diện mạo đô thị khang trang hơn, mà còn là cách chính quyền ứng xử với người dân, cách dịch vụ công được tổ chức, cách các nhóm dân cư khác nhau được tôn trọng và tạo điều kiện tiếp cận cơ hội.

Hiện đại không chỉ là hạ tầng lớn, chuyển đổi số, trung tâm tài chính, khu công nghệ cao hay mạng lưới giao thông kết nối. Hiện đại còn là năng lực quản trị minh bạch, chuyên nghiệp, giảm phiền hà cho dân, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và sử dụng hiệu quả nguồn lực công.

Nghĩa tình không chỉ là truyền thống đẹp trong những lúc khó khăn, hoạn nạn. Nghĩa tình trong giai đoạn mới phải trở thành một giá trị của quản trị xã hội. Đó là chính sách an sinh đến đúng người, là sự quan tâm với công nhân, người lao động nhập cư, người nghèo đô thị, người khuyết tật, trẻ em, người cao tuổi và những nhóm cần được hỗ trợ để không đứng ngoài dòng chảy phát triển.

Một Thành phố mang tên Bác càng phát triển thì càng phải nhân văn hơn. Sự nhân văn ấy không chỉ nằm trong lời nói, mà phải thể hiện bằng môi trường sống tốt hơn, dịch vụ công tốt hơn, cơ hội việc làm rộng hơn, chính sách xã hội thiết thực hơn và một không gian đô thị nơi mọi người dân đều có thể tham gia, đóng góp, thụ hưởng.

Không gian phát triển mới phải mở ra cơ hội mới

Diễn văn của Bí thư Thành ủy cũng đặt ra một nội dung rất thời sự: việc hợp nhất không gian phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu.

Theo cách nhìn trong diễn văn, sự hợp nhất này không đơn thuần là mở rộng địa giới hành chính, mà là sự hội tụ của những lợi thế chiến lược, mở ra một không gian phát triển mới, một động lực tăng trưởng mới, tạo ra một tầm vóc mới cho Thành phố.

Đây là nhận định có ý nghĩa lớn. Không gian phát triển rộng hơn mở ra cơ hội để TP.HCM tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, kết nối mạnh hơn giữa đô thị, công nghiệp, cảng biển, logistics, dịch vụ, du lịch, khoa học - công nghệ và nguồn nhân lực. Nhưng không gian rộng hơn cũng đặt ra yêu cầu quản trị cao hơn, quy hoạch tốt hơn và khả năng tổ chức thực hiện quyết liệt hơn.

Nếu không có tư duy phát triển tích hợp, mở rộng địa giới có thể chỉ làm tăng thêm áp lực. Nhưng nếu biết kết nối các lợi thế, phân bổ nguồn lực hợp lý, tổ chức hạ tầng đồng bộ và điều phối phát triển hiệu quả, TP.HCM mới có thể hình thành một cấu trúc đô thị - công nghiệp - dịch vụ - cảng biển có sức cạnh tranh khu vực và quốc tế.

Tuy nhiên, với một đô thị hướng đến văn minh, hiện đại, nghĩa tình, không gian phát triển mới không chỉ nên được nhìn từ góc độ tăng trưởng. Điều quan trọng hơn là không gian ấy có mở thêm cơ hội cho người dân hay không.

Cơ hội đó là việc làm tốt hơn, sinh kế ổn định hơn, giao thông thuận tiện hơn, nhà ở phù hợp hơn, dịch vụ y tế, giáo dục, văn hóa dễ tiếp cận hơn. Cơ hội đó cũng là khả năng để người lao động, người nhập cư, người yếu thế, người khuyết tật và các nhóm dễ tổn thương không bị đứng ngoài quá trình phát triển của một Thành phố đang lớn lên về quy mô và tầm vóc.

Thành phố chưa bao giờ bước đi một mình

Một điểm đáng chú ý khác trong diễn văn là tinh thần tri ân và nhận thức về sự đồng hành. Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang nhấn mạnh rằng trong suốt chặng đường phát triển, Thành phố chưa bao giờ bước đi một mình.

Mỗi thành tựu đạt được đều có sự đồng hành, đóng góp của Trung ương, các địa phương, đồng bào cả nước, cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, nhà khoa học, văn nghệ sĩ, lực lượng vũ trang, bà con kiều bào ở nước ngoài, bạn bè quốc tế và trên hết là hàng triệu người dân đã cần cù, sáng tạo, chịu thương, chịu khó đóng góp cho sự phát triển Thành phố.

Đây là một cách nhìn khiêm nhường và nhân văn. TP.HCM là đầu tàu, nhưng đầu tàu ấy không tách rời đoàn tàu đất nước. Thành phố phát triển vì cả nước, và cũng nhờ sức mạnh của cả nước. Chính trong sự gắn bó hai chiều ấy, quan điểm “Thành phố Hồ Chí Minh vì cả nước, cả nước vì Thành phố Hồ Chí Minh” tiếp tục có ý nghĩa sâu sắc trong giai đoạn mới.

Sự phát triển của TP.HCM không chỉ là kết quả của các quyết sách lớn, các công trình lớn hay các chỉ tiêu tăng trưởng. Đó còn là thành quả của biết bao con người bình dị: người công nhân trong nhà máy, người lao động nhập cư trong các khu trọ, người thầy thuốc, thầy cô giáo, nhà khoa học, doanh nhân, văn nghệ sĩ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, cán bộ cơ sở và những người dân âm thầm góp phần giữ nhịp sống Thành phố.

Khi nhìn Thành phố từ những con người ấy, khái niệm phát triển trở nên gần gũi hơn. Một chính sách đúng không chỉ tạo ra con số đẹp, mà phải làm cho đời sống của họ bớt khó hơn, cơ hội của họ rộng hơn, tương lai của họ sáng hơn.

Cam kết với tương lai bắt đầu từ hành động hôm nay

Chặng đường 50 năm qua là nền tảng để TP.HCM tự hào. Nhưng như tinh thần diễn văn đã nhấn mạnh, kỷ niệm không phải để bằng lòng. Thành phố có quyền tự hào về những kết quả đã đạt được, nhưng không được phép dừng lại trước yêu cầu mới của đất nước và kỳ vọng ngày càng cao của Nhân dân.

Trong giai đoạn phát triển mới, TP.HCM đứng trước những vận hội lớn chưa từng có. Không gian phát triển mới, cơ chế mới, kỳ vọng mới mở ra nhiều cơ hội, nhưng cũng đặt lên vai Thành phố những trách nhiệm nặng nề hơn. Khát vọng càng lớn thì ý chí phải càng mạnh; trách nhiệm càng cao thì quyết tâm phải càng lớn.

Điều đáng nói là cam kết với tương lai không nằm ở những khẩu hiệu xa xôi. Cam kết ấy bắt đầu từ những việc rất cụ thể: một nền hành chính phục vụ tốt hơn; một đội ngũ cán bộ dám hành động vì lợi ích chung; một môi trường đầu tư minh bạch hơn; một đô thị thuận tiện hơn; một hệ thống chính sách xã hội đến đúng người hơn; một không gian phát triển nơi người dân và doanh nghiệp đều có điều kiện vươn lên.

Nếu danh hiệu Thành phố Hồ Chí Minh là lời nhắc nhở đối với hiện tại và cam kết với tương lai, thì mỗi quyết định hôm nay đều phải được đặt trong câu hỏi: việc đó có làm Thành phố tốt hơn không, có làm đời sống người dân tốt hơn không, có đóng góp thiết thực hơn cho đất nước không, có làm rạng danh tên gọi thiêng liêng mà Thành phố vinh dự được mang không?

Đó là thước đo không dễ, nhưng cần thiết. Bởi tên gọi Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ gắn với một địa danh, mà gắn với một chuẩn mực về trách nhiệm, đạo đức công vụ, tinh thần đổi mới, lòng nhân ái và khát vọng phụng sự.

Làm rạng danh Thành phố mang tên Bác bằng giá trị mới

Năm mươi năm qua, TP.HCM đã đi qua một chặng đường vẻ vang. Từ một đô thị sau chiến tranh, Thành phố đã vươn lên thành đầu tàu kinh tế, trung tâm lớn về nhiều lĩnh vực, nơi hội tụ nguồn lực, trí tuệ, lao động, sáng tạo và khát vọng của cả nước.

Nhưng hành trình phía trước sẽ đòi hỏi Thành phố làm được nhiều hơn. Không chỉ lớn hơn về quy mô, mạnh hơn về kinh tế, hiện đại hơn về hạ tầng, mà còn phải nhân văn hơn trong chính sách, hiệu quả hơn trong quản trị, bao trùm hơn trong cơ hội phát triển và nghĩa tình hơn trong cách chăm lo đời sống Nhân dân.

Từ diễn văn của Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang, có thể thấy tinh thần trung tâm là sự chuyển hóa niềm vinh dự thành hành động. TP.HCM tự hào vì mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhưng tự hào ấy chỉ có ý nghĩa trọn vẹn khi Thành phố tiếp tục đổi mới, tiếp tục khát vọng vươn lên và tiếp tục đóng góp nhiều hơn cho đất nước.

“Đó cũng chính là lời hứa của chúng ta với lịch sử, là trách nhiệm của chúng ta đối với hiện tại và là cam kết của chúng ta với các thế hệ mai sau.”

Lời hứa ấy không chỉ dành cho những lễ kỷ niệm trang trọng. Lời hứa ấy cần được thực hiện trong từng chính sách, từng công trình, từng quyết định quản trị, từng hành động phục vụ người dân và từng nỗ lực để người yếu thế có thêm cơ hội hòa nhập.

Mang tên Bác là niềm vinh dự thiêng liêng. Nhưng làm rạng danh tên gọi ấy bằng một Thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình mới là cam kết lớn nhất của TP.HCM trong chặng đường phía trước.