Ông Vũ Khắc Đại, Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Hợp Hưng, xã Hiển Khánh, tỉnh Ninh Bình - Ảnh: Hồ Thanh

Về xã Hiển Khánh, tỉnh Ninh Bình, đồng chí Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch UBND xã giới thiệu với chúng tôi mô hình HTX Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Hợp Hưng. Đây là đơn vị hoạt động hiệu quả, luôn dẫn đầu 4 HTX trên địa bàn xã Hiển Khánh về phong cách, hiệu quả, chất lượng các dịch vụ, tạo nên sự ổn định bền vững về việc làm, góp phần nâng cao mức thu nhập cho các thành viên. Năm vừa qua HTX có tỷ hộ nghèo, hộ cận nghèo dưới 1%, góp phần cùng đảng bộ, chính quyền, nhân dân xây dựng thành công xã nông thôn mới (NTM) kiểu mẫu.

Trò chuyện với ông Vũ Khắc Đại, Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Hợp Hưng, chúng tôi được biết: Đây là HTX nông nghiệp được thành lập từ nhiều năm trước đây, đến năm 2015 được chuyển đổi, tổ chức lại theo Luật HTX năm 2012, lấy tên là HTX Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Hợp Hưng. Hiện nay HTX có tổng số 1.566 thành viên, tổng diện tích sản xuất lúa hàng năm là 1.286 mẫu. HTX thường xuyên đổi mới công tác quản lý, tổ chức sản xuất, củng cố các hoạt động dịch vụ thiết yếu, dịch vụ thỏa thuận, phục vụ tốt nhu cầu của các thành viên. Chủ tịch Hội đồng quản trị cùng các thành viên luôn gương mẫu, sâu sát, quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc thực hiện. 

 Trụ sở làm việc của HTX Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Hợp Hưng (xã Hiển Khánh, tỉnh Ninh Bình) - Ảnh: Hồ Thanh

Các khâu dịch vụ của HTX gồm: Khuyến nông, thủy nông, thủy lợi nội đồng, bảo vệ sản xuất, bảo vệ thực vật, cải tạo sửa chữa nâng cấp hệ thống giao thông nội đồng, thu gom rác thải, cung ứng vật tư đều mang lại hiệu quả thiết thực. Bên cạnh việc đổi mới, nâng cao chất lượng các dịch vụ thiết yếu, hàng năm HTX cung ứng đầy đủ vật tư, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật theo phương châm chất lượng tốt nhất, giá cả bằng hoặc thấp hơn thị trường theo thời điểm. Vừa tích cực chuyển dịch cơ cấu cây trồng, khảo nghiệm, trình diễn các giống lúa mới, sản xuất các giống lúa thuần có chất lượng, năng suất cao, HTX vừa vận động nông dân cải tạo đồng ruộng, xây dựng mô hình ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật nhằm nâng cao thu nhập cho hộ thành viên, phát triển kinh tế HTX, góp phần xây dựng NTM. Với đặc thù canh tác trên đất vùng chiêm trũng, chất lượng dịch vụ thủy nông, thủy lợi nội đồng luôn được HTX chú trọng đặc biệt. Để làm tốt dịch vụ này HTX luôn chủ động chuẩn bị đủ máy bơm cục bộ, máy bơm cơ động, sẵn sàng phục vụ khi đồng ruộng bị ngập úng trong mùa mưa bão. Đơn giá thực hiện các dịch vụ và quỹ HTX được Hội đồng quản trị HTX thống nhất tính theo đầu sào. Vụ mùa năm 2025, đơn giá dịch vụ khuyến nông, bảo vệ sản xuất 2.000 đồng/sào; dịch vụ thủy lợi nội đồng 11.000 đồng/sào; dịch vụ thủy nông 20.000 đồng/sào; dịch vụ bảo vệ thực  vật (diệt chuột) 40.000 đồng/sào. Riêng dịch vụ thu gom rác thải HTX thu theo nhân khẩu, mỗi người 6.000 đồng/tháng. 

Để hiện thực hóa mục tiêu đưa tỷ lệ hộ nghèo về con số 0, HTX Hợp Hưng không chỉ dựa vào nội lực mà còn vận dụng linh hoạt các cơ chế, chính sách hỗ trợ từ Liên minh Hợp tác xã Việt Nam và Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững. Theo đó, công tác giảm nghèo tại HTX được triển khai theo hướng chuyển từ "hỗ trợ trực tiếp" sang "hỗ trợ cần câu", tập trung vào ba trụ cột chính:

Thứ nhất, phát triển sản xuất gắn với chuỗi giá trị. Thực hiện định hướng của Liên minh HTX Việt Nam, đơn vị xác định việc thoát nghèo bền vững phải bắt đầu từ việc thay đổi phương thức sản xuất. Thay vì canh tác nhỏ lẻ, manh mún, HTX đã quy hoạch vùng nguyên liệu, áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật để tạo ra sản phẩm lúa gạo hàng hóa chất lượng cao. Việc tham gia vào các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị giúp các hộ thành viên – đặc biệt là hộ cận nghèo – có đầu ra ổn định, tránh tình trạng "được mùa mất giá", từ đó yên tâm đầu tư mở rộng sản xuất.

Thứ hai, tăng cường tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi và hỗ trợ tư liệu sản xuất. Tận dụng vai trò cầu nối của hệ thống Liên minh HTX, Hợp Hưng đã tạo điều kiện để các thành viên tiếp cận nguồn vốn từ Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX và các nguồn tín dụng chính sách xã hội. Nguồn vốn này được sử dụng đúng mục đích: đầu tư máy móc cơ giới hóa (máy cấy, máy gặt), cải tạo hệ thống thủy lợi và mua sắm vật tư nông nghiệp. Đây là "đòn bẩy" tài chính quan trọng giúp các hộ khó khăn có đủ nguồn lực để tái sản xuất và vươn lên.

Thứ ba, chú trọng đào tạo nghề và chuyển giao khoa học kỹ thuật. Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp dịch vụ, HTX còn đóng vai trò là "trường học thực địa". Thông qua các lớp tập huấn khuyến nông, chuyển giao công nghệ mới (như sử dụng phân bón hữu cơ, giống lúa chịu mặn/chịu úng), HTX đã giúp thành viên thay đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang tư duy kinh tế nông nghiệp. Kiến thức và kỹ năng mới chính là chìa khóa để người dân tự chủ sinh kế, giảm nghèo đa chiều và hạn chế tối đa nguy cơ tái nghèo.

Việc lồng ghép hiệu quả các chính sách trên vào thực tiễn hoạt động tại HTX Hợp Hưng đã chứng minh rằng: Khi kinh tế tập thể lớn mạnh, vai trò "bà đỡ" cho các hộ thành viên càng được phát huy, tạo nên nền tảng vững chắc cho công cuộc xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu.

 Thành viên HTX thu hoạch vụ lúa bội thu - Ảnh: Cơ sở cung cấp

Tính ra các dịch vụ mới chỉ bình toán, dịch vụ có lãi chưa cao nhưng cái được lớn nhất của HTX là đã phục vụ tốt nhất yêu cầu phát triển kinh tế nông nghiệp, tạo việc làm ổn định, từng bước nâng cao mức thu nhập cho các thành viên. Thu nhập bình quân đầu người của các thành viên HTX đạt hơn 90 triệu đồng/năm đang là chỉ tiêu phấn đấu của nhiều nơi khác tại tỉnh Ninh Bình nhưng ở HTX này đã trở thành hiện thực. Hơn thế, HTX đang tiếp tục phấn đấu để đạt mức thu nhập bình quân đầu người 100 triệu đồng/năm và tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo của HTX sẽ từ dưới 1% về số 0% trong một vài năm tới. Như vậy, HTX Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Hợp Hưng sẽ sớm trở thành mô hình kinh tế tập thể tốp đầu tiên đưa tỷ lệ hộ nghèo về 0%, góp phần thực thiện tốt mục tiêu đã đề ra của tỉnh Ninh Bình là giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 1% trước năm 2030.