Do xác định rõ xây dựng NTM là nhiệm vụ trọng tâm trong thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, lãnh đạo Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Nam Định đã sớm có quyết tâm chính trị cao, coi đây là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể. Trên cơ sở đó, tập trung lãnh đạo, quyết liệt chỉ đạo, triển khai đồng bộ các giải pháp xây dựng NTM trên địa bàn toàn tỉnh. Nam Định đã cụ thể hóa 19 tiêu chí xã NTM thành 11 tiêu chí thôn xóm NTM, chỉ đạo rà soát điều chỉnh các đề án gắn với lộ trình thực hiện cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương. Trong điều kiện chưa tự cân đối được ngân sách, tỉnh Nam Định không nóng vội chạy theo thành tích nhưng cũng không trông chờ, ỷ lại trong xây dựng NTM. 

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chụp ảnh lưu niệm với cán bộ lãnh đạo huyện, cán bộ và nhân dân xã Hải Hà, huyện Hải Hậu trong chuyến về thăm và làm việc tại tỉnh Nam Định (ngày 8/6/2016)

Với phương châm “Nhân dân làm, nhà nước hỗ trợ” tỉnh Nam Định đã tạo nên sự thay đổi mang tính đột phá trong nhận thức cũng như cách làm của cán bộ, đảng viên và đông đảo quần chúng nhân dân về xây dựng NTM. Bằng việc phát huy nguồn lực nội tại, từ năm 2011 đến hết tháng 3/2016, tổng nguồn vốn huy động xây dựng NTM của toàn tỉnh đã đạt 11.564 tỷ 466 triệu đồng. Trong đó vốn ngân sách 26,8%, vốn tín dụng 25,8%, vốn lồng ghép từ các chương trình, dự án khác 5,2%, còn lại tới 42,2% là vốn huy động từ  doanh nghiệp, cộng đồng dân cư, con em xa quê ủng hộ…Các hộ nông dân đã góp 2.897 ha đất nông nghiệp (giá trị khoảng 5.800 tỷ đồng), hiến 206 ha đất thổ cư (giá trị hơn 1.000 tỷ đồng) để làm đường giao thông, thủy lợi nội đồng, công trình phúc lợi. Trong đó có 423 hộ gia đình, cá nhân đã góp đất nông nghiệp từ 350 m2 trở lên, 87 hộ gia đình, cá nhân hiến đất thổ cư từ 150 m2 trở lên. Toàn tỉnh có 22 hộ gia đình, cá nhân ủng hộ tiền xây dựng NTM từ 2 tỷ đồng trở lên, có 5 doanh nghiệp, tập thể ủng hộ tiền từ 5 tỷ đồng trở lên. Trong xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, Nam Định thực hiện phương châm: “Làm từ đồng ruộng về làng, làm từ hộ gia đình ra thôn xóm, làm từ thôn xóm lên xã; xã chủ trì xây dựng các công trình chính của xã, các thôn xóm vận động nhân dân đóng góp xây dựng các công trình của thôn xóm; các hộ dân lo cải tạo ao, vườn, sân, ngõ, 3 công trình vệ sinh của hộ gia đình. Lấy thôn xóm làm đơn vị cơ sở và hộ gia đình là hạt nhân để vận động xây dựng NTM”.

Trong quá trình thực hiện, Nam Định luôn phát huy cao nhất tinh thần đoàn kết, sự đồng thuận, tính chủ động, sáng tạo và lựa chọn bước đi, cách làm phù hợp. Đồng thời, luôn công khai minh bạch trong xây dựng NTM theo phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân giám sát, dân hưởng thụ”, thực hiện tốt dân chủ ở cơ sở và có cơ chế khuyến khích, động viên khen thưởng phù hợp, tạo nên động lực thúc đẩy phong trào thi đua và huy động mọi nguồn lực xã hội. Mặc dù còn nhiều khó khăn, tỉnh Nam Định đã sử dụng tới 171,5 tỷ đồng để thưởng cho các xã và huyện Hải Hậu đạt chuẩn NTM giai đoạn 2010-2015. Đồng thời, tặng Bằng khen của UBND tỉnh cho trên 600 tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong xây dựng NTM.

Nông thôn mới ở Nam Định đã và đang trở thành hiện thực (Ảnh:Internet)

Đến hết tháng 12/2015, toàn tỉnh Nam Định có 112 xã, thị trấn (gọi chung là xã) được công nhận đạt chuẩn NTM (chiếm 53,6%), vượt 18,6% so với kế hoạch, cao hơn bình quân cả nước 37,6% (năm 2013 và 2014 được công nhận 65 xã, năm 2015 công nhận 47 xã). Bình quân toàn tỉnh đạt 16,2 tiêu chí/xã, tăng 10,4 tiêu chí/xã so với năm 2010. Huyện Hải Hậu được công nhận huyện đạt chuẩn NTM năm 2015 với 35/35 xã, thị trấn đều đạt chuẩn NTM. Điều đáng nói là ngoài 96 xã được lựa chọn triển khai giai đoạn 2010-2015 (trong đó có 86 xã đã được công nhận đạt chuẩn NTM) 113 xã còn lại không nằm trong kế hoạch, chưa được tỉnh hỗ trợ đủ kinh phí từ ngân sách để xây dựng NTM nhưng đã rất nỗ lực, chủ động huy động các nguồn lực, tập trung triển khai thực hiện chương trình, trong đó có 26 xã đã được công nhận đạt chuẩn NTM. Tỉnh Nam Định đã trở thành một trong 5 tỉnh dẫn đầu toàn quốc về xây dựng NTM, được Chủ tịch Nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất. Lộ trình phấn đấu xây dựng NTM giai đoạn 2016-2020 của tỉnh Nam Định đã được đặt ra rất cụ thể: Năm 2016, toàn tỉnh có thêm 45 xã đạt chuẩn NTM, năm 2017 có thêm 31 xã và có từ 2 đến 3 huyện đạt chuẩn NTM; năm 2018 có thêm 14 xã và có từ 3 đến 4 huyện đạt chuẩn NTM; năm 2019 có thêm 7 xã và những huyện còn lại đều đạt chuẩn NTM; tỉnh Nam Định đủ điều kiện để xét công nhận tỉnh đạt chuẩn NTM. Năm 2020 tỉnh Nam Định đạt chuẩn NTM, huyện Hải Hậu và các xã đạt chuẩn NTM giai đoạn 2010-2015 đều được công nhận lại đạt chuẩn NTM theo quy định.